CHÙA THIÊN MỤ

Một trong những kiến trúc tôn giáo cổ và đẹp nhất ở Huế, dựng trên đồi Hà Khê, bên tả ngạn sông Hương, cách trung tâm thành phố 7km về phía Tây. Khuôn viên chùa có tường bao bọc, chia làm hai phần; phía trước giáp bờ sông, nổi bật trên toà bảo tháp, bia to chuông lớn, hệ thống cấp bậc đồ sộ; phía sau là khu vực điện thờ, điện Đại Hùng, điện Địa Tang, điện Quan Âm. nhà trai nhà khách. Thông xanh, cây lạ hoa quý làm tăng thêm vẻ đẹp của chùa.

Chùa vốn có từ thế kỷ 14. Tên chùa được gắn với một huyền thoại được lưu truyền rộng rãi, kể lại sự tích một bà cụ người nhà trời mặc "xiêm lục áo đỏ, tóc bạc phơ hiện lên trên đồi Hà Khê, phán rằng: Rồi đây sẽ có một vị chân chùa đến nơi này dựng chùa thờ phật để tu linh khí, cố long mạch".

Khoảng năm 1601, Nguyễn Hoàng tức chùa tiên - vị chùa Nguyễn đầu tiên ở Đàng trong (lúc ấy về hình thức vẫn nhận chức quan của triều đình Lê-Trịnh, trấn thủ đất Thuận Hoá kiêm trấn thủ đất Quảng Nam) đi qua nơi này, thấy địa thế đẹp, hàng dãy đồi chập trùng như rồng uốn khúc bên sông, nghe sự tích kể trên, tự nhận mình là vị chân chùa được bà cụ người nhà trời nói đến, bèn ra lệnh cho người xây dựng lại chùa to đẹp hơn và chính thức đặt lại tên chùa là "Thiên Mụ Tự" (chùa Thiên Mụ).

LĂNG TẨM Ở HUẾ

Cùng với hệ thống thành quách đồ sộ và các lâu đài cung điện nguy nga lộng lẫy bên bờ sông Hương thơ mộng, lăng tẩm các vua nhà Nguyễn trầm mặc nưng mình dưới bóng thông xanh đã góp phần tạo nên cảnh sắc hết sức độc đáo của chốn cố đô. Nhà Nguyễn có 13 đời vua, nhưng do những hoàn cảnh lịch sử phức tạp và có phần bi tráng nữa, nên hiện nay chỉ có 8 lăng, với những nét riêng biệt và vẻ đẹp khác nhau.

LĂNG GIA LONG

Gia Long lên ngôi năm 1802, sau một thời gian dài tìm kiếm cát địa (đất tốt) mãi đến năm 1814 mới bắt đầu cho xây dựng lăng; từ việc chọn đất, và kiểu... nhà vua đều đích thân tham gia. Năm 1819, Gia Long qua đời, năm sau (1820) việc xây lăng được hoàn thành. Lăng mang tên Thiên Thọ, cách kinh thành Huế 16 km (theo đường thuỷ là 19km), nằm theo hướng Bắc Nam giữa một vùng núi non hoang sơ, xanh rợp bóng thông cổ thụ, có 36 ngọn núi châu tuần xung quanh, hai bên là nguồn hữu Trạch, nguồn Tả Trạch như vòng tay ôm ấp.

LĂNG MINH MẠNG

Khởi công xây dựng vào năm 1840 sau hàng chục năm lựa chọn đất tốt: năm 1843, gần 3 năm sau khi vua Minh Mạng qua đời lăng mới được xây xong mang tên Hiếu Lăng cách kinh thành 12 km (vùng đồi Cẩm Khê, nhìn ra ngã ba Bông Lẵng), chiếm một diện tích 26 ha, gồm trên 30 công trình kiến trúc lớn nhỏ.

LĂNG TỰ ĐỨC

Cách kinh thành chừng 7km, giữa một rừng thông cùng với nhiều cây cao bóng cả khác. Cả khu vực lăng được vây quanh bông một vòng là thành đoạn thẳng, đoạn gấp khúc, tạo nên một hình đa giác, mở bốn cửa, hiện nay ra vào lăng thường qua cửa Vụ Khiêm ở mặt bên. Mặt chính có hai cửa (cửa Tự Khiêm và cửa Thượng Khiêm) cách nhau một quãng ngắn, được nối liền bằng một bình phong.

KINH THÀNH HUẾ

Xây dựng theo kiểu thức truyền thống phương Đông với ba vòng thành: Phòng Thành, Hoàng Thành và Tử Cấm Thành, lấy núi Ngự làm tiền án, Cồn Hến và Cồn Dã Viên làm "Tà Long hữu hổ"; ba mặt Bắc, Đông Tây có sông đào Hộ thành hà và cùng với sông Hương ở mặt Nam tạo thành thế "Tứ thuỷ triều quy', hội đủ các ưu thắng của chốn Đế dô theo thuật phong thuỷ. Như hưởng kiến trúc V"-Băng (kiểu kiến trúc thành luỹ nổi tiếng của kỹ sư Vauban ở Châu Âu trong các thế kỷ 17, 18) tuy có nhưng bị lún chìm đi trong tổng thể kiến trúc. Phòng thành (còn được gọi dưới cái tên là kinh thành) có mặt bằng hình vuông với diện tích khoảng 5km2. Tường thành có chu vi 11km, cao gần 7m, dày 21m (ở giữa là thành đất nện dày 18m, mặt trong và mặt ngoài xây ốp gạch vồ nung giá); phía đông Bắc có một thành phụ, nhỏ gọi là Trấn Bình đài (hoặc thành mang cá); có bố trí 21 ụ pháo đài và nhiều công sự phòng ngự. Toà thành đồ sộ với những công trình kiến trúc bên trong được xây dựng năm 1805, sau nhiều đợt thi công, mãi tới năm 1832 mới tạm hoàn tất, có thời hành ngày huy động tới 8 vạn dân phu binh lính phục dịch